مزاحمت . آن وقت ديگ خشونت مىگيرد كه مانعى در راه اين خدمت ايجاد شود . لهذا مبارزه ناشى از علاقه . . . ( 1 ) 19 . ما بايد ببينيم اولًا اسلام دربارهء مسئوليتها چه گفته است ؟ دربارهء مسئوليتها اسلام آن وقت سخن گفته كه نه از اين فلسفه ها نام و نشان بوده است و نه از صاحبانشان : * ( كلكم راع و كلكم مسؤول عن رعيته ، انكم مسؤولون حتى عن البقاع و البهائم ، من اصبح و لم يهتمّ بامور المسلمين فليس بمسلم ، مثل المؤمنين فى تواددهم و تراحمهم كمثل الجسد اذا اشتكى بعض تداعى له ساير اعضاء جسده بالحمّى و السهر . ) * 20 . دربارهء چه چيزها مسئول هستيم ؟ دربارهء چند چيز : الف . گمراهيها ، ضلالتها ، فساد اخلاقها ، تباهيها ، انحراف از دينها . ما عذرى نداريم كه جوانان ما روز به روز گمراه تر بشوند . ارشاد جاهل يعنى گمراه ، واجب است : * ( و ان احد من المشركين استجارك فأجره حتى يسمع كلام الله . ) * ب . جهالتها و بىخبريها - * ( ان الله ما اوجب على الجهال ان يتعلموا الَّا اوجب قبله على العلماء ان يعلموا . ) * ج . فقر و گرسنگىها مسئوليت اجتماعى 1 . مسئوليتهاى اجتماعى : مسئوليت فقرها ، بيماريها ، جهالتها و بى خبريها ، گمراهيها ، بيماريهاى روانى و اخلاقى و به عبارت ديگر فساد اخلاقها ، ستمديدگىها 2 . مسئوليت ، امروز در فلسفهء اگزيستانسياليسم نقش اساسى دارد ولى يك شب بحث كرده‌ايم كه اينها سعى كرده‌اند از فلسفه هاى تاريك خود و از درختهاى تلخ جهان بينى خود چنين ميوهء شيرينى

--> ( 1 ) [ در نسخهء اصل دستنويس مطلب ناتمام است . ]